Çarşamba Suri nedir? Çarşamba Suri kutlamalarında neler yapılır?

İran‘da yeni yıl (Nevruz) öncesi yılın son çarşamba gecesi yapılan kutlamalarda özellikle çocuklar ve gençler; yakılan ateşlerin üzerinden atlıyor, Çarşamba Suri kutlamaları kapsamında yaşanan kazalarda 12 kişinin hayatını kaybettiği, 497 kişinin de yaralandığı belirtildi. Peki, Çarşamba suri nedir? Çarşamba suri kutlamalarında neler yapılır?

ÇARŞAMBA SURİ NEDİR?

Çarşamba gününe Türklerde değişik anlamlar yüklenmektedir. Nevruzdan önceki son dört çarşambaya özellikle Azeri kültüründe ayrı bir önem verilir. Nevruz yaratılışın aşamalarını simgeleyen dört öğeyle (su, ateş, rüzgâr ve toprak) ilgili kutlama geleneklerini içerir. Genel olarak çarşamba günlerinde ve özellikle bu son dört çarşambada gece vakti dikkatli olunması ve doğaya (doğa ruhlarına) saygısızlık yapılmaması gerektiğine inanılır.

Su Çarşambası: (“Sular Navruzu”). Ezel Çarşamba da denilmektedir. Bugünde su havzalarında düzenleme çalışmaları yapılır, su kaynakları ve kuyular temizlenir. Henüz gün doğmadan tüm insanlar su kıyılarına veya kuyulara, çeşmelere gider. Önce elini-yüzünü yıkar sonra su üstünden atlar, yaralılar yaralarına su sürer. İnsanlara birbirlerinin üzerine su serperler. O gün sudan geçenlerin yıl boyunca hastalığa yakalanmayacağına inanılır. Eski Türklerde su tanrıları Aban ve Yadan’ın onuruna türküler ve dualar okunduğu bilinmektedir.

Od Çarşambası: (“Otaş Navruzu”). Üskü Çarşamba veya Addı Çarşamba olarak da bilinen gündür. Bu gelenek eski Türklerin Güneş’e ve Od’a (ateşe) olan kutsal inancından veya saygısından kaynaklanmaktadır. Geleneklere göre, bu gün ateş yakılarak ateşin üzerinden atlandığı takdirde insanın içinde bulunan tüm kötülük ve çirkinliklerin yakılmış (ortadan kaldırılmış) olacağına inanılır.

Yel Çarşambası: (“Salhın Navruzu”). Uyandıran Çarşamba veya “Rüzgârlı Çarşamba” olarak da bilinir. Bu günde esen sıcak veya ılık rüzgârlar yazın gelişini insanlara ve doğaya haber verirler. Uyanan yel, daha önceden uyanmış olan suyu, ateşi harekete geçirir. Navruz şenliklerindeki Yel Baba töreni geçmiş çağlardaki Yel Tanrısı inancı ile ilgilidir. O gece söğüt ağacının veya kutlu sayılan başka bir ağacın altına gidilerek Yel Baba çağrılır. Eğer Yel Baba (Yel Ata) insanların sesini duyup eserse ve söğüdün dallarını toprağa dokundurursa, tutulan dilekler yerine gelecek demektir.

Yer Çarşambası: (“Toprak Navruzu”). Toprak Çarşambası veya Yılahır Çarşambası da denir. Nevruz öncesindeki son Çarşamba gününde nihayet yer (toprak) uyanır, nefes almaya başlar. İnanca göre toprak artık ekilmeye hazır olduğu için ona tohum serpilebilir. Söylencelere göre geçmiş çağlarda kişilerin gıda kıtlığından eziyet ve sıkıntı çektikleri bu günde Su, Ateş ve Yel bir araya gelerek, Toprak Hatunun yeraltı tapınağına konuk olarak giderler, ondan yiyecek isterler ve böylece uyumakta olan toprağı uyandırırlar.

ÇARŞAMBA SURİ NASIL KUTLANIR?

İran’da yeni yıl (Nevruz) öncesi yılın son çarşamba gecesi yapılan kutlamalarda özellikle çocuklar ve gençler; yakılan ateşlerin üzerinden atlıyor, havai fişek, el yapımı patlayıcı ve maytapları ateşe veriyor. Bu kutlamalar ve öncesindeki hazırlıklarda yaşanan kazalar, her yıl ülkede onlarca kişinin ölümüne, yüzlercesinin yaralanmasına neden oluyor.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir